Nazio Batuetako idazkari nagusia, António Guterres, asteazken honetan iragarri du grekozipriot eta turkozipriot lideren babesa duela, baita berme estatuek ere, Zipreko gatazkari irtenbide bat lortzeko helburua duen elkarrizketa fase berri bat abiarazteko.
"Bi aldeetako eta berme estatuekin adostasunarekin kontatzen dut 5+1 bilera bat egiteko", xehetu du prentsari egindako adierazpenetan Nazio Batuetako Bake Mantentze Indarraren (UNFICYP, ingelesezko siglak) egoitzatik.
Guterresek azpimarratu du beharrezkoa dela elkartruke konfiantza indartzea bilera honen prestaketetan, hurrengo hitzordea 2017tik gertatzen ari diren negoziazio saiakera hutsen zerrenda luzean gehitu ez dadin.
"Ez dut 5+1 taldeko bilera gehiago nahi emaitzarik gabe. 5+1 bilera arrakastatsua nahi dut irtenbide bat lortzeko bidea errazteko", azpimarratu du Nazio Batuetako buruak, oraindik egutegia zehaztu ez badu ere, bi aldeek "ahalik eta azkarren eta eraginkortasun handienarekin" lan egitea nahi duela adierazi du.
Idazkari nagusiak gehitu du prozesua "kontsultetan" garatuko dela inplikatutako delegazioekin eta berme estatuekin. "Nazioarteko komunitateak ere garrantzi handiko papera du Zipreko gaian. Bereziki, hiru berme estatuek: Grezia, Turkia eta Erresuma Batua, etengabeko laguntza dutela adierazi du", azpimarratuz, herrialde hauek Zipreko independentzia eta ordena konstituzionala babesteko izendatuak izan zirela gogorarazi du.
Adierazpen hauek aurreko egunean Zipreko presidentea, Nikos Christodoulides, eta Ipar Zipreko Turkiar Errepublikako presidentea, Tufan Erhurman, izan zituen bileren ondoren gertatzen dira, baita gizarte zibileko ordezkariekin izandako bilerak ere.
"Zipretar askoren iritzia entzutea izan dut aukera. Haien mezua argia izan da: aurrerapenak nahi dituzte. Haien liderrek akordioetara iritsi eta Zipreko arazoari irtenbide bat lortzeko azken pausoa eman dezatela nahi dute. Etorkizun bat nahi dute non irla hau ez den banaketaren bidez definitzen, baizik eta lankidetzaren, aukeren eta bakearen bidez", adierazi du prentsaren aurrean bere bisitaren amaieran.
Al mismo tiempo, ha reclamado "agintaritza errespetatzea" UNFICYPren bai segurtasun-zerrendan bai NBEk ezarritako su-etenduen lerroetan. "Sei hamarkada baino gehiagoz, UNFICYPk lasaitasuna eta egonkortasuna mantentzen lagundu du ingurune delikatu batean. Bere eraginkortasun jarraitua alde guztien lankidetzaren araberakoa da", azpimarratu du.
Turkiako eta Greziako erreakzioak bultzada diplomatiko berriari
Turkiako Atzerri Ministerioaren bozeramaileak, Oncu Keçelik, ziurtatu du Ankarak "baloratzen" duela Guterresen ekimena, nahiz eta ohartarazi duen grekoziberdunaren aldea bere jarrera aldatzen ez bada, ez dela bideragarria izango.
"Behin eta berriz adierazten dugu irtenbidearen perspektiba ez dela gauzatuko grekoziberdunaren aldetik jarrera iraundigabea aldatzen ez bada eta haien ekintzak, baita ere, segurtasun erregionalari kalte egiten diotenak, gelditzen ez badira", kritikatu du.
Keçelikek azpimarratu du, "ez dagoelako lurralde komunerik" irtenbide definitibo batera aurrera egiteko, garrantzitsua dela "gako garrantzitsuen lankidetza arloetan aurrerapenak lortzen zentratu" Guterresen bultzatutako prozesuaren esparruan, bere iritziz, "konfiantza eraikitzeko balioko duena".
"Behin eta berriz deitzen dugu arreta faktu honi: hamarkadetan probatu eta agortu diren irtenbide ereduak atzean geratu direla (...) Irtenbide justu, integrala eta iraunkorra lortzea posible dela berresten dugu Ziberen gaian, irlaren errealitateetan oinarrituta, soberania berdinaren eta turkiar ziberdunaren biztanleriaren estatua oinarri gisa", adierazi du.
Bestalde, Greziako Atzerri Ministerioak "pozik" hartu du bilera zabaldu honen deialdia "Nazio Batuen babespean adostutako esparruaren arabera, elkarrizketak berriro hasteko helburuarekin".
"Greziak, Ziber Errepublikarekin elkartasunez eta azken bi urte eta erdian Ziber gaian sortu den bultzada mantentzeko garrantzia onartuz, prest jarraitzen du bilera informal arrakastatsuan era konstruktiboan laguntzeko, konfiantza sortzeko ahalegin eta ekimen guztiak bultzatzen, elkarrizketak berriro hasteko beharrezko baldintza gisa", adierazi du komunikatu batean.
Helleniko Gobernuak "ebazpena" Chipreko gaian "Nazio Batuen Segurtasun Kontseiluak ezarritako parametroen barruan eta irlaren birbatzea helburu sendoa" dela azpimarratu du Atenasen.
Irlaren banaketa konpontzeko mahai gainean formula berriak
Guterres lehen aldiz joan da Chiprera aste honetan, Bake Mantentze Operazioetarako idazkari laguntzaile Jean-Pierre Lacroix eta Politika eta Bake Eraikuntzarako idazkari laguntzaile Rosemary DiCarlo lagun, prozesua berriro abiarazteko ahaleginean.
Idazkari nagusiaren pertsonal ordezkaria, María Ángela Holguín, delegazioekin blokeoa gainditzeko posible den bide bat aztertzen ari da. Aztertzen ari diren ideien artean bi entitate berdintasun batean eta konpetentzia partekatu mugatu bat dituzten modelo bat dago, hau da, orain arte Nazio Batuen aldetik defendatutako formula federaletik aldentzen den hurbilketa bat.
Britainiar egunkari batek "The Independent" argitaratu duenez, planteamendu honek, halaber, autoproklamatutako Ipar Chipreko Turkiar Errepublikak zenbait eremu uztea eta akordioaren berme gisa jokatuko duen NATOko kontingente txiki bat desplegatzea barne hartuko luke, funtzioa gaur egun bi lurraldeak bereizten dituen zerrendan Nazio Batuenak betetzen duena.
Chiprek 1974tik banatuta jarraitzen du, Turkiko Armadak irlaren iparraldea okupatu zuen —bere azalera %36,2— greziar militar batzordeak sustatutako estatu kolpe baten ondoren, Greziarekin bat egiteko beldurrez. 1983an, turkochipriotarrek Ipar Chipreko Turkiar Errepublika aldarrikatu zuten, Ankara bakarrik onartua, bertan 35.000 soldadu inguru mantentzen dituena.
Hamarkadetan zehar, Nazio Batuen aldetik bultzatutako hainbat ahaleginek ekialdeko Mediterraneo estatua birbatzea bizonal federazio baten oinarrian amaitu dira arrakastarik gabe. Azken urteetan gertatutako ahalegurik garrantzitsuena 2021ean izan zen, Turkia, Grezia eta Erresuma Batuko ordezkariak Genevako grekochipriotar eta turkochipriotar lider nagusiekin bildu ziren hiru eguneko elkarrizketetan, emaitza definitiborik gabe.