Kongresuko Lázaro Dou aretoak era guztietako jarduerak hartzen ditu. Bere Jaunen lehen harreman-puntua da San Jeronimo kalean lurreratzen direnean hauteskundeen ondoren, bertan ematen baitira egiaztagiriak, ondasun-aitorpenak betetzen dira eta diputatu izaera osoa eskuratzen dute. Ohikoa da, halaber, fokuak erakartzen ez dituzten ponentzia-bilerak egitea edo gutxi ibilitako korridore batean kokatuta egoteagatik oharkabean pasatzen diren lan-topaketak hartzea.
Baina, batzuetan, ateak argi eta takigrafoekin irekitzen dira. Esaterako, Jaime de los Santos diputatu eta PPko Hezkuntza eta Berdintasun idazkariordearekin egindako elkarrizketa honetarako. Buruzagi popularrak amaitu berri den bilkura-aldiaren balantzea egiten du DEMÓCRATAn eta bere alderdiaren lehentasunak finkatzen ditu hauteskundeetara bidean.
Galdera - Gaurkotasunak agintzen du eta joan den astean elkarrizketa bat eman zenuen El País egunkarian, zalaparta handia sortu duena. 'Trans Legea' erreformatzearen eta "txosten psikosozial bat" eskatzearen alde agertu zinen. Mantentzen dituzu zure hitzak?
Erantzuna - Bai, PPk 'Trans Lege' gaizki deitua onartu zenetik esaten ari den gauza bera delako eta baita 23Jko hauteskunde-programan ere. Senatuan ponenteetako bat izan nintzen eta ordurako hitz egin nuen genero-autodeterminazioak dakarren lege-iruzurraz. Fikzio bat da, besteak beste, suntsitu nahi duena konstruktu feminista da, azken 50 urteetan onartutako arau, lege... guztiak, emakumeek jasaten zuten desberdintasun endemikoa ezabatzeko.
Berehala indargabetuko nuke, pertsona transexualak babestuko dituen lege berri bat onartzeko, baina inola ere ez emakumeen eskubideen kontura.
G - Kongresuan gaude eta zuk zara Egile Eskubideen Legearen ponentea. Zein da blokeo-puntua une honetan?
E - Gobernu honek titularretan oinarritutako ekintza bat egiten du eta, komatxo artean, kaleak sutan jartzen saiatzen da eta oposizioko alderdi nagusia baztertzeko modu iraunkorra bilatzen du. Edozein gairekin, Egile Eskubideen Lege honekin edo Konbertsio Terapien aurkako Legearekin.
Eta legeek argia ikusten ez badute, Exekutiboari ez zaiolako interesatzen gobernatzea, baizik eta bere posizioak gauza askotarako erabiltzea, baita delituak egiteko ere, eta gizartea banatzen duten eztabaida muturrekoak sustatzeko.
G - Egile Eskubideen Legean tematzen naiz, Gobernuak eskatu al dizue zuen laguntza?
R - Badakizue Gobernu honekin edozein komunikazio ia utopia bat dela, lege bat hobetzeko zuzentzen saiatzea talka onartezina iruditzen zaielako. Zergatik? Ez dutelako itunik egin nahi, ez dutelako legegintzan aritu nahi. Jada ez dute kontuan hartzen legegintzaldia posible egin zuen alderdi masa hori ere.
Ez dute PPrekin itunik egin nahi, ez baitzaie interesatzen herritarren aldeko legegintzan aritzea, eta beren bazkide zaharrak aurrez aurre dituztela, oposizioa suntsitzeko eta demokrazia osoa kolokan jartzeko bideak bilatzen dituzte etengabe.
P - Legegintzaldiaren azken txanpan sartu gara. Zuen talde parlamentarioaren esku balego, geratzen diren hilabete hauetan, zein ekimen bizkortu nahiko zenukete?
R - Gobernuak ez du gobernatu nahi, kontuan izan, hiru urte baino gehiago daramatzagula kontu berriak izan gabe. Beraz, nire taldeak une honetan desblokeatuko lukeen gauza bakarra hauteskunde deialdi bat da, espainiarrei hitza emateko eta exekutibo berri bat sortuko duen arku parlamentario berri bat osatzeko, zoritxarrez oraindik pairatzen ari garenaren gehiegikeria guztiak ezabatuko dituena.
Une honetan, Pedro Sánchezen Gobernuaren lege-proiektu bat ere ez da hauteskunde deialdi berehalakoa baino garrantzitsuagoa edo premiazkoagoa.
P - Kontuan hartuta, dakizunez, Gorteen deialdia eta desegitea presidentearen eskumen esklusiboa dela, zein ardatzetan gustatuko litzaizuke lan egitea geratzen diren hilabete hauetan?
R- PP beti egon da irekita herritarren bizitza hobetu nahi dutenen proposamenak entzuteko, eta Sánchez Moncloara iritsi zenetik, hori bigarren maila batera igaro zen. Baina Espainiako Gobernuan ardura apur bat geratzen zaion norbait baldin badago, bila gaitzala benetan garrantzitsua denaz hitz egiteko.
Espainiako Gobernuan ardura apur bat geratzen zaion norbait baldin badago, bila gaitzala benetan garrantzitsua denaz hitz egiteko
Nik ahal izan ditudan modu guztietan eskatu diot Berdintasun ministroari trata-ren inguruko Europako Zuzentaraua transposa dezala. Eta beste egunean, Los Gallardosetik (Almería), Feijóok Estatu-itun bati buruz hitz egin zuen suteak bezalako zerbait tragikoa geldiarazteko. Hainbat alditan PPk arraun egin nahi izan du.
P - Trata Legea edo Estatu Ituna aipatzen dituzu, ba al dago beste gairik desblokeatu nahiko zenuketenik datozen hilabeteetan?
R - Legegintzaldi honetan zehar erakutsi digute ez dutela inolako akordiorik lortu nahi eta Goi Ganberan gehiengo osoz onartzen diren lege-proiektu bakoitza, hona iristen direnean, XIX. mendeko izozkailu edo idazmahai bateko tiradera batera eramaten direla, herritarrei beren etorkizunari buruz erabakitzeko eskubidea ez emateko.
P- Eta blokeatuta geratu diren ekimen horietatik, zeintzuk lehenetsiko zenituzke zure esku egongo balitz?
R - Nik, azpimarratzen dut, nahiz eta behin eta berriz galdetu, ez naiz sartuko Sánchezek suntsitu duen Espainiaren utopia horretan, hau da, eztabaida zorrotz eta serioarena eta Gorte Nagusiak benetan diseinatu ziren horretarako erabiltzearena, herritarren aldeko legeak onartzeko.

P- Saio-aldia amaitu berri da, zer balantze egiten duzu zure oposizio-lanaz legegintza eta parlamentu mailan?
R - Gure bozeramaile berriaren esku dagoen oposizioa, Ester Muñoz, erabat apartekoa izan da eta zeregin zaila zuen Miguel Tellado bezalako politikari handi baten ondorengoa izateko. Forma desberdinak, baina sendotasun bera. Eta ustelkeriaz betetako Gobernu honen fiskalizazio-lanaz haratago, proposamenak egin dira kasu guztietan eta erantzukizunetik.
P - Ba al dago bereziki harro zaudeten ekimenik?
R - Tratu txarren aurkako eskumuturrekoen akatsen etengabeko salaketa. Onartezina da herrialde honetan, indarkeria matxistaren biktima diren 5.000 emakumek, sistemak babestuta zeudela uste zutenek, epaile batek eskumuturrekoa bezalako babes bat ezarri zienean, ez zekitela funtzionatzen ez zutela. Hori guztia Irene Monterok diseinatutako eta Ana Redondok bere gain hartutako lehiaketa erabat arduragabe baten ondorioz.
Uste dut ere lan bikaina egin dela mahai gainean jarriz indarkeria matxistaren aurkako borrokarako ondorio negatiboak, Félix Bolañosen epaitegi berriek ekarri dituztenak, non emakumeen aurkako delitu guztiak nahasten ziren.
Eta Gobernuaren etengabeko erasoen aurrean tinko jarri gara, hezkuntza itunpeko eta pribatuak ordezkatzen duenaren aurka, ekimenaren aurka joateaz gain, Europako zuzentarauen bidez babestuta baitago.
P - Juanma Moreno Andaluziako Juntako presidente izendatu dute Voxekin akordioa lortu ondoren, uste duzu alderdi honekin gobernatu daitekeela bere agenda kultural eta identitarioaren zati bat bereganatu gabe?
E - Bakarrik esango dizut Vox-ek parte hartu zuen autonomia-erkidegoetako gobernu guztietatik pasatzeko, eta ez zituzten mugitu ere egin PPren ADNaren parte diren politikak.
Baina gehiago esaten dizut, ez naiz nekatuko Vox-i eskerrak emateaz, bere botoarekin Juanma Moreno presidentearen lehen legegintzaldian Andaluziako Gobernua utzi zuen PSOE bat posible egin zuelako, ustelkeriagatik epaiak zituen PSOE bat.
Gainera, demokrata konbentzitua naizenez, ez ditut zalantzan jarriko ia 3 milioi espainiar, inkesten arabera, Vox-en aldeko joera dutenak. Errealitate horren aurrean bi lan ditut: ordezkari gisa zertan hobetu dezakedan ikustea, boto-papera aukeratu behar dutenean nirea aukera dezaten, eta nire politikekin oparotasuna ziurtatzen duen aukera izaten saiatzea.
G- Zure alderdiak jasotzen dituen kritiken zati batek Vox-en diskurtsoa erosi duzuela aipatzen du. Zer iruditzen zaizu familia barruko indarkeriaz hitz egitea?
E - Nire ustez, errealitate hori PPri leporatu nahi dionak gezurra esaten du. Indarkeria matxista emakumeen aurka egiten dena da, emakume izateagatik soilik, eta familia barruko indarkeria beste kontu bat da, eta Auzitegi Konstituzionalaren epai bat dago, gainera, errealitate bat bestearengandik ezin hobeto mugatzen duena.
Inoiz ez du PPk familia barruko indarkeriaz hitz egingo, emakumeen aurka egiten den indarkeriaz hitz egiten denean, emakume izateagatik soilik.
G - PPko Berdintasun idazkariorde gisa, eroso sentitzen zara Vox bezalako alderdi batekin itunak eginez, homosexualen ezkontza behin eta berriz ukatu duena?
E- PPko idazkariorde gisa, oso eroso sentitzen naiz Alberto Núñez Feijóo bezalako gizon batekin lanean, 2006an ezkontza berdintasunaren legea Auzitegi Konstituzionalera eramatearen aurka agertu zena. Ziurta dezaket ez dela atzera pauso bakar bat ere emango LGTBI kolektiboaren eskubideei dagokienez, eta hor dago 2011ko gehiengo absolutua, inola ere ez zuena zalantzan jarri ezkontza berdintasuna izan zen konkista.
Eta Jaime de los Santosi galdetzen badiozu, beti PPri bozkatu diodala esango dut, konpentsatu egin nauelako. Izan ere, gay izatea ez da beste gizon batekin harremanak izatea bakarrik, baizik eta metroa hartzea, autobusean joatea, zergak ordaintzea... Nire ezaugarrietako bat besterik ez da, baina ez da nire errealitatearen %100.
G - Eta zer borroka ari zara ematen zure idazkariordetzatik maila kultural eta ideologikoan?
R - Bada, 'Trans Legea' gaizki deitutakoaren edo PAU komunaren ondorio txar guztiak. Ez du zentzurik gure herrialdean, non edozein gaztek berea ez den lurralde bateko unibertsitate batera joan daitekeen, hala ere, jaio den edo bizi den lekuaren arabera desberdina den azterketa bati aurre egin behar izatea.
Hezkuntza mailan, uste dugu ere berreskuratu behar dela irakurketa ordu hori, orain dela ez hainbeste derrigorrezkoa zena, eta gure hizkuntzarekin etengabeko loturan jartzen gintuena. Horrek egiten zuen ez bakarrik hitz egiten genekien pertsonak izatea, baita idazten ere. Bestalde, ziurtatu nahi dugu belaunaldi berriek, teknologiaz inguratuta biziko direnak, bikain maneiatzen jakitea, baina inoiz ez hezkuntza tradizionalaren aurka joanez.
P - 2027 hauteskunde urtea da. Inkestak eskuan, Vox beharko dute, baina agian ez da nahikoa izango. Ba al dute gaitasunik negoziatzeko, alde batetik Santiago Abascalen alderdiarekin, eta aldi berean PNV edo Junts-ekin, haien botoak ezinbestekoak izan baitaitezke?
R- Ez, ez, ez, inkestek gaur diotena da PPk eta Voxek osatzen duten atal handi horretan 200 eserleku inguru lortuko genituzkeela, beraz, gehiengo absoluturako behar denetik 25 gora egongo ginateke. Gobernura iritsi nahi duen edozein alderdik, bakarrik gobernatzeko nahikoa emaitza zabalarekin egin nahiko luke, eta hori nahi du PPk.
Sánchez iritsi zen arte akordioak beharrezkoak ez ezik ezinbestekoak ere baziren herrialde batean bizi gara, haiek gabe ez baikenuke egingo Trantsizioa izan zen lan zoragarri hura. Feijóok bikain frogatu badu zerbait, eskua luzatzen jakitea da. Ez bakarrik Gobernuko presidente bikaina izango da, baizik eta iritsi beharko dituen akordio horietan, politika ona jarriko du aurretik.
Xehetasunez:
Gaurkotasunak ez du atsedenik hartzen eta elkarrizketa honen grabazioa hasi baino 30 segundo lehenago albistea iritsi da: Badajozko Auzitegiak bederatzi urteko inhabilitazioa ezarri dio Pedro Sánchezen anaiari prebarikazioagatik.
Diputatu popularraren prentsa-burua da azken orduko berriarekin informatu eta harritu gaituena. Jaime de los Santosek, jada ibilbide politiko zabala duena eta telebistako solasaldietan trebatua dagoena, ez du askoz gehiago behar lehen erreakzio baterako: "Esaten zuten ez zegoela deliturik... sanchismoaren beste gezur bat. Badugu beste epai bat, Pedro Sánchezek eta bereek politika ulertzeko duten modua agerian uzten duena".