Landare, Arrantza eta Ingurumen Sailak, Nekazaritza eta Arrantza Ikerketa eta Formazio Institutua (Irfap) bidez, hazien bankua handitzen jarraitzen du eta Balearretako tokiko barietateen berreskurapena, kontserbazioa eta balorizazioa aurreratzen du.
Valldemossako tomatea, Andratxeko tipula gorria edo babarrun beltza bezalako aleak nekazaritza eta gastronomia ondarearen parte garrantzitsutzat jotzen dira, Sailak komunikatu batean adierazi duenez.
Irfap-en lana material landare hau mantentzea, ikertzea eta xehetasunez deskribatzea ahalbidetzen du, baina baita barietate hauek germoplasma bankuan mugatuta ez geratzea bultzatu, baizik eta baserrietara itzultzea eta landa profesionalentzat berriro eskuragarri egotea.
Sailburuak, Joan Simonetek, tokiko barietateak babesteak nekazaritza ondarearen parte bat babestea dakarrela azpimarratu du, nahiz eta helburua askoz anbiziotsuagoa izan. "Ondare hau bizirik iraun dezan, landara itzuli eta gure nekazariek landatzen jarraitu ahal izatea nahi dugu", adierazi du.
Herri horretan, Simonetek Irfap-en ikerkuntzaren eta garatzen duen lanaren garrantzia azpimarratu du, archipiélagoaren nekazaritza biodibertsitatea mantentzeko.
"Hazien atzean hautaketa eta nekazarien belaunaldien ezagutza urte asko daude. Legatu hori kontserbatzea, ikertzea eta sektorearen zerbitzura jartzea gure ardura da", adierazi du.
Sailburuak ikerkuntza berreskuratzeko dagoeneko existitzen dena, haren ezagutza sakontzea eta nekazaritza ekoizpenarentzako erabilgarri izaten jarraitzea bermatzea ere dakarrela azpimarratu du. "Tokiko barietateek gure identitatearen parte dira, baina baita etorkizunerako kontserbatu beharreko baliabide bat ere", gehitu du sailburuak.
Hazitik landara
Irfap-en hazien bankuak barietate autoktonen ehunka batzen ditu barazkien eta zerealaren artean. Haziak baldintza kontrolatuetan kontserbatzen dira eta haien bizigarritasuna mantentzeko aldizka berregiten dira. Alabaina, haziak aztertu eta dokumentatzen dira, ondare nekazaritza hau hobeto ezagutzeko eta kontserbatzeko.
Hala ere, barietate tradizional bat kontserbatzea ez da haziak gordetzera mugatzen. Landatu ahal izateko, ekoizpen eta merkaturatze prozeduretan aurrera egitea ezinbestekoa da, nekazarientzat berriro eskuragarri egon daitezen.
Arrazoi honengatik, Irfap-en ekintza-lerroetako bat tokiko barietateak kontserbazio barietate gisa izena ematea da Merkataritza Barietateen Erregistroan. Irudi honek hazi ekoizleek hauek ugaltzea eta merkatuan jartzea ahalbidetzen du lege-garantiekin.
Urte honetan, Irfap-ek Valldemossako tomatearen, Cor de Bou tomatearen, irakurtzeko pisaren eta desgranatzeko pisaren izena eman du. Parean, Andratxeko tipula gorria, Mallorca lenteja eta haba beltza erregistratzeko baimena eman da, beraz, haien haziak ekoiztu eta merkaturatu daitezke ofizialki.
"Hau da, hain zuzen ere, lan honen zentzu guztia: berreskuratu eta kontserbatu dugun barietate batek hurrengo pausoa eman eta gure ustiapenetan berriro ere landatu ahal izatea. Kontserbazioak bere balioa du, ondare hori nekazarien eskuetara itzultzen dugunean", azpimarratu du kontseilariak.
Hazi banku bat hedapenean
Irfap-en hazi bankuak berrikuntzak gehitzen jarraitzen du. Aurten, besteak beste, Mallorca ajoa, Ciutadellako berenjena, Menorkako tipula zuria eta berenjena more luzea gehitu dira. Hemendik aurrera, barietate hauek kontserbazio, karakterizazio eta berriztatze prozesua hasiko dute.
Lan hau entitate, elkarte eta nekazarien inplikazioarekin egiten da, Isletako nekazaritza aniztasuna berreskuratzeko eta mantentzeko lankidetzan dihardutenak.
Kolaboratzaileen artean daude Barietate Lokalen Elkartea, Sóllerreko Jardí Botànic, Eivissa eta Formenterako Llavors Sare, Leader taldeak eta barietate hauen berreskurapenean, ikerketan eta ugalketan parte hartzen duten beste ekoizle eta entitate batzuk.
Stratejia honekin, Nekazaritza, Arrantza eta Ingurumen Sailak Balearretako fitogenetiko baliabideen kontserbazioari aplikatutako ikerketa indartzen du eta archipelagoaren historia eta paisaiarekin estu lotutako nekazaritza aniztasuna mantentzen laguntzen du.
"Landa eta gure errealitate agrarioarekin konektatutako ikerketa bat nahi dugu. Gure haziak kontserbatzea aniztasuna, ezagutza eta ondarea kontserbatzea da, baina batez ere, hori guztia Balear Irletako ustiapenetan bizirik jarraitu ahal izatea bermatzea", amaitu du Simonetek.