UGT eta CCOO-k parlamentuko taldeei eskatu diete interes-taldeen jarduera arautzen duen dekretu-legea ez onartzeko, sindikatuak kategori honetan sartzea "konstituzionala den papera" urratzen duelako gizarte-interlokutore gisa aitortuta duten.
Bi erakundeek ostiral honetan indartu dute beren posizioa Gobernuak iragan abuztuaren 25ean onartutako lobbyen arautze berriaren aurrean. Araua "desproposatua, edukiari eta jarraitu den prozedurari dagokionez" kalifikatzen dute eta gizarte-interlokutoreen parte-hartzea ahalbidetzeko lege-proiektu gisa bere prozedura jarraitu dezala eskatzen dute.
Sindikatuak interes-talde gisa hartzea ukatzen dute
Aurrez aurreko nagusia arautze berriaren aplikazio arloan dago. UGT eta CCOO-k diote sindikatuak beste interes-talde batzuekin parekatzeak Konstituzioaren 7. eta 28. artikuluak aitortzen dizkien funtzio errepresentatiboak ignoratzen dituela.
"Elkarrekintza eta gizarte-kontratua balioan jarri nahi bada, sindikatu-erakundeak interes-talde gisa hartu ezin dira", defendatzen dute.
Zentralek argudiatzen dute politika publikoen eta arau-proiektuen elaborazioan duten parte-hartzea ez dela soilik interes partikularren defentsarako, baizik eta legez aitortuta dituzten errepresentazio eta parte-hartze instituzionaleko funtzioengatik.
Arazoa, adierazten dutenez, dekretuaren idazkian bertan dago. Bere 2.2 artikuluak interes-talde gisa kontuan hartu ezin diren subjektu batzuk ezartzen ditu, horien artean administrazio publikoak, erakunde internazionalak, alderdi politikoak eta profesionalen kolegioak.
Sindikatuak, ordea, ez dira espresuki salbuespenen artean agertzen. UGT eta CCOO-k interpretatzen dute horrek, omisioz, interes-talde gisa definitutako 2.1 artikuluan sartuta geratzen direla.
UGT eta CCOO-k aipatuta duten europako aurrekaria
Erakundeek ere zalantzan jartzen dute erreferentzia gisa Europako gardentasun eredua erabiltzea arautze espainiarra justifikatzeko.
Azaldu dutenez, 2021eko maiatzaren 20ko Europar Batasuneko Interinstituzional Akordioa gardentasuneko erregistro obligatorioko gizarte-interlokutoreentzat tratamendu espezifiko bat ezartzen du.
Zehazki, gogorarazten dute 4.1.c artikulua bere esparrutik kanpo uzten dituela elkarrizketa sozialean parte hartzen duten gizarte-interlokutoreek egiten dituzten jarduerak, Europako Batasunaren Funtzionamendu Tratatuaren 152. artikuluaren arabera.
UGT eta CCOO-rentzat, Espainiara Europako inspiratutako erregimen bat ekartzea salbuespen baliokiderik sartu gabe sindikatuei "europako eredua erreferentziatzat hartuta eskaintzen dituen bermeak baino gutxiago" ematea suposatzen du.
Gainera, Gobernuak dekretu-legea erabiltzea zalantzan jartzen dute
Sindikatuen errefusak ez du edukiari mugatzen. UGT eta CCOO-k zalantzan jartzen dute Gobernuak araudia onartzeko aukeratutako formula.
Interes-taldeen araudia urte bat baino gehiago zeraman lege-proiektu gisa parlamentu ibilbidea egiten. Zentroek errefusatzen dute prozedura hori errege dekretu-legearen onarpenarekin ordezkatu izana eta uste dute horrekin martxan zegoen parlamentu eztabaidatik uko egin dela.
"Ez da onargarria", diote, urte bat igaro denean Finantza eta Funtzio Publikoko Batzordean txostenaren elaborazioa hasi zenetik, prozesu legedia ez izatea Plenoaren bozketa batekin amaituta eta Exekutiboak ondoren beste bide bat aukeratzea.
Antolakuntzek, gainera, zalantzan jartzen dute dekretu-legea erabiltzeko beharrezko konstituzionaleko inguruneak betetzen direnik. Haien iritziz, "Konstituzioaren 86.1 artikuluak eskatzen duen 'extraordinario eta urgente beharra' ez dagoela", zehazki, materia urte bat baino gehiago lege prozedura arruntaren bidez prozesatzen ari zelako.
UGT eta CCOO-k gainera diote dekretu-legeak ez duela lege organikoari erreserbatutako materia arautu dezakeenik, sindikatu askatasunarekin gertatzen den bezala uste dute, ezta Konstituzioaren I. Tituluaren eskubideei eta askatasunei eragin dezakeenik.
Kasuen guztietan, bi sindikatu zentralen defendatutako argumentazio juridikoa da, dekretuaren konstituzionaltasunari buruzko epaiketa bat ez da.
Lege espezifiko bat nahi dute elkarrizketa sozialari buruz
UGT eta CCOO-k alternatiba bat planteatzen dute. Lobbies dekretuaren ez onartzea eskatzeaz gain, Gobernuari elkarrizketa soziala eta parte-hartze instituzionala arautzen duen norma espezifiko bat bultzatzeko eskatzen diote.
Bi zentroek jada lan egiteko hasierako proposamen bat dutela ziurtatzen dute eta defendatzen dute araudi propio batek segurtasun juridikoa, gardentasuna eta egonkortasuna ekarriko lituzkeela gizarte kontzertazio ereduan.
Bere azken eskaera Kongresuari bikoitza da: Real Decreto-ley 21/2026 ez dela onartuko bere idazketa egungoan eta lege bat bultzatu behar dela sindikatuen antolakuntzen papera konstituzionala espresuki aitortzen duena eta haien parte-hartzea gizarte elkarrizketan arautzen duena.